Một trường hợp tử vong do bệnh Dại gióng lên hồi chuông cảnh báo

Ngày 14-8, UBND xã Bù Gia Mập, thành phố Đồng Nai xác nhận trên địa bàn vừa ghi nhận một bé trai 10 tuổi tử vong do bệnh Dại. Trường hợp tử vong này một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ bệnh Dại từ chó, mèo và sự chủ quan của người dân trong việc tiêm phòng, quản lý vật nuôi cũng như xử trí sau khi có nguy cơ phơi nhiễm. Nạn nhân là em Điểu Gia Ph., ngụ thôn Đăk Mai, xã Bù Gia Mập. Theo điều tra dịch tễ, khoảng đầu tháng 3-2026, gia đình em xin một con chó khoảng 4 tháng tuổi về nuôi nhưng con vật chưa được tiêm vaccine phòng Dại. Đến cuối tháng 7, con chó có biểu hiện ốm, gầm gừ, lờ đờ, mệt mỏi, bỏ ăn rồi chết và được gia đình đem chôn phía sau nhà. Đáng chú ý, trong thời gian con chó bị bệnh, em Ph. thường xuyên cho chó ăn, chơi, ôm, hôn và ngủ cùng. Gia đình không xác định được em có từng bị chó cắn, cào hoặc liếm vào vùng da bị tổn thương hay không.

Rạng sáng 7-8, em Ph. xuất hiện tình trạng nôn ói liên tục nên được gia đình đưa đến Trạm Y tế xã Bù Gia Mập, sau đó chuyển đến Bệnh viện Đa khoa Bình Phước để tiếp tục kiểm tra, điều trị. Đến tối cùng ngày, tình trạng bệnh diễn biến nặng với các biểu hiện mệt nhiều, ảo giác, sợ gió, sợ tiếng động và không ăn uống được. Sáng 8-8, gia đình xin chuyển em đến Bệnh viện Hoàn Mỹ Bình Phước. Tại đây, bệnh nhân có biểu hiện hoảng loạn, la hét, sợ hãi, sợ quạt, sợ gió và sợ lạnh. Qua thăm khám, bệnh viện chẩn đoán bệnh Dại và chuyển bệnh nhân đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Thành phố Hồ Chí Minh. Khoảng 13 giờ 5 ngày 8-8, bệnh nhân được đưa đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới trong tình trạng mệt nhiều nhưng còn tiếp xúc được và được chẩn đoán mắc bệnh Dại. Đến 17 giờ 30 cùng ngày, gia đình xin đưa em về nhà. Trên đường về, tình trạng bệnh diễn biến nặng và em tử vong lúc 19 giờ 5.

Điều đáng tiếc trong trường hợp này là gia đình không xác định được em Ph. có từng bị chó cắn, cào hoặc liếm vào vùng da bị tổn thương hay không. Tuy nhiên, việc em thường xuyên tiếp xúc rất gần với con chó chưa được tiêm phòng, trong khi con vật sau đó xuất hiện những biểu hiện bất thường rồi chết, cho thấy nguy cơ phơi nhiễm cần được đặc biệt lưu ý. Đây cũng là vấn đề mà các gia đình nuôi chó, mèo cần cảnh giác, nhất là khi trẻ nhỏ thường có thói quen ôm, hôn, chơi đùa hoặc ngủ cùng vật nuôi nhưng chưa nhận thức đầy đủ về nguy cơ bệnh tật.

Bệnh Dại là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus gây ra, lây truyền chủ yếu qua nước bọt của động vật mắc bệnh, thường thông qua vết cắn, vết cào hoặc khi nước bọt tiếp xúc với vùng da bị tổn thương, niêm mạc. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), khi các triệu chứng lâm sàng của bệnh Dại xuất hiện, bệnh gần như luôn gây tử vong. Tuy nhiên, bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu người bị phơi nhiễm được xử trí đúng và điều trị dự phòng kịp thời. Đây chính là lý do ngành y tế khuyến cáo người dân không được chủ quan, đặc biệt không chờ đến khi con vật phát bệnh hoặc người bị phơi nhiễm xuất hiện các triệu chứng điển hình mới đi tiêm phòng.

Khi bị chó, mèo hoặc động vật nghi mắc bệnh Dại cắn, cào hoặc liếm vào vùng da bị tổn thương, việc đầu tiên cần làm là rửa kỹ vết thương ngay bằng xà phòng và nước sạch trong khoảng 15 phút, sau đó đến cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ và tư vấn tiêm vaccine phòng Dại, sử dụng huyết thanh kháng Dại theo chỉ định. Người dân tuyệt đối không tự ý đắp lá, bôi thuốc, chữa bằng các phương pháp dân gian hoặc tự theo dõi tại nhà. Việc điều trị dự phòng càng được thực hiện sớm thì hiệu quả bảo vệ càng cao, trong khi một khi bệnh đã phát bệnh thì cơ hội cứu sống gần như không còn.

Từ trường hợp đau lòng trên, mỗi gia đình có nuôi chó, mèo cần nâng cao ý thức phòng bệnh, chủ động tiêm vaccine phòng Dại đầy đủ, đúng lịch cho vật nuôi, quản lý chó, mèo, không để chạy rông và hạn chế để trẻ nhỏ tiếp xúc với chó, mèo lạ hoặc động vật có biểu hiện bất thường. Khi phát hiện vật nuôi có dấu hiệu nghi mắc bệnh Dại, người dân cần tránh tiếp xúc và thông báo cho cơ quan chuyên môn để được hướng dẫn xử lý. Một vết cắn có thể rất nhỏ và đôi khi người bị cắn thậm chí không nhớ rõ mình có bị thương hay không, nhưng sự chủ quan sau phơi nhiễm có thể phải trả giá bằng tính mạng. 

Chủ động tiêm phòng cho vật nuôi, quản lý chó, mèo an toàn và đi tiêm vaccine phòng Dại ngay khi có nguy cơ phơi nhiễm chính là cách thiết thực nhất để bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng.