Bảo tồn và phát huy nghề truyền thống chế biến rượu cần của người S’tiêng

Giữ nghề để giữ văn hóa, trao truyền nghề để văn hóa tiếp tục sống trong cộng đồng - đó là định hướng được xã Nha Bích đặt ra trong việc bảo tồn, phát huy kỹ thuật chế biến rượu cần truyền thống của người S’tiêng. Thông qua lớp tập huấn, bồi dưỡng và truyền dạy dự kiến tổ chức trong tháng 10-2026, địa phương hướng đến việc lưu giữ những tri thức, kỹ thuật truyền thống, đồng thời phát huy giá trị nghề gắn với đời sống và phát triển du lịch văn hóa.

Theo kế hoạch, lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và truyền dạy về bảo tồn, phát huy kỹ thuật chế biến rượu cần truyền thống của người S’tiêng được tổ chức với khoảng 60 học viên. Thành phần tham gia gồm nghệ nhân, già làng, người có uy tín, trưởng ấp, thanh niên lập nghiệp, đồng bào dân tộc thiểu số, cán bộ làm công tác văn hóa, cùng các cá nhân, hộ kinh doanh, doanh nghiệp có nhu cầu tìm hiểu, đầu tư phát triển du lịch văn hóa.

Nội dung tập huấn tập trung làm rõ giá trị của bản sắc văn hóa và nghề truyền thống của đồng bào S’tiêng; kỹ thuật chế biến rượu cần truyền thống - di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; thực trạng nghề chế biến rượu cần và những giải pháp bảo tồn, phát huy trong đời sống hiện nay. Bên cạnh đó, chương trình cũng đề cập vai trò của rượu cần trong không gian văn hóa S’tiêng và khả năng gắn nghề truyền thống với chuỗi giá trị cung ứng sản phẩm du lịch của địa phương.

Điểm đáng chú ý của chương trình là hoạt động truyền dạy gắn với thực hành. Trong ngày đầu, học viên được tìm hiểu về quy trình, kỹ thuật chế biến rượu cần truyền thống thông qua các chuyên đề lý thuyết. Sang ngày thứ hai, các học viên được chia thành nhóm để trực tiếp thực hành quy trình chế biến dưới sự hướng dẫn của báo cáo viên và nghệ nhân am hiểu văn hóa, kỹ thuật chế biến rượu cần của người S’tiêng.

Cách làm này góp phần đưa việc bảo tồn nghề truyền thống vượt ra ngoài phạm vi lưu giữ tư liệu, hướng đến trao truyền tri thức và kỹ năng ngay trong cộng đồng. Những kinh nghiệm trong lựa chọn nguyên liệu, quy trình chế biến và cách gìn giữ nghề truyền thống được truyền đạt trực tiếp cho người học, qua đó tạo điều kiện để thế hệ trẻ và những người có nhu cầu tiếp tục thực hành, duy trì nghề trong đời sống.

Cùng với tập huấn và truyền dạy, hoạt động ghi âm, ghi hình, hoàn thiện các sản phẩm phim, ảnh, DVD cũng được thực hiện nhằm lưu giữ tư liệu và phục vụ tuyên truyền, giới thiệu về nghề chế biến rượu cần truyền thống của người S’tiêng. Đây được xem là nguồn tư liệu góp phần giới thiệu rộng hơn những giá trị văn hóa đặc trưng của cộng đồng S’tiêng trên địa bàn.

Từ việc bảo tồn nghề, xã Nha Bích cũng hướng đến phát huy giá trị của sản phẩm trong đời sống kinh tế - xã hội. Theo kế hoạch, một điểm sinh hoạt cộng đồng sẽ được lựa chọn để trưng bày thành phẩm chế biến rượu cần truyền thống, phục vụ quảng bá du lịch; từng bước định hình, xây dựng và nhân rộng mô hình nghề truyền thống của người S’tiêng gắn với bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch trên địa bàn xã.

Việc bảo tồn nghề chế biến rượu cần được đặt trong mối quan hệ với sinh kế cộng đồng cũng là một điểm nhấn trong định hướng của xã Nha Bích. Kế hoạch xác định việc phát huy bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số cần gắn với phát triển kinh tế - xã hội, hướng đến tạo nguồn thu nhập chủ động cho người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số tại địa phương.

Từ một nghề truyền thống gắn với không gian văn hóa cộng đồng, rượu cần của người S’tiêng đang được tiếp cận theo hướng vừa gìn giữ giá trị nguyên bản, vừa tìm cách phát huy giá trị trong điều kiện mới. Việc trao truyền kỹ thuật cho thế hệ kế cận, lưu giữ tư liệu và từng bước gắn sản phẩm với quảng bá du lịch được kỳ vọng góp phần để nghề truyền thống tiếp tục hiện diện trong đời sống cộng đồng, trở thành một trong những giá trị văn hóa đặc trưng được gìn giữ và phát huy tại xã Nha Bích.