Không chủ quan với dịch tả lợn Châu Phi

Dịch tả lợn Châu Phi vẫn là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên đàn lợn, có nguy cơ tái phát và gây thiệt hại lớn cho người chăn nuôi. Trước yêu cầu chủ động phòng, chống dịch bệnh, mỗi hộ chăn nuôi cần thực hiện nghiêm các biện pháp an toàn sinh học, thường xuyên theo dõi đàn lợn, phát hiện sớm và báo ngay khi có dấu hiệu bất thường; tuyệt đối không giấu dịch, không bán chạy, vận chuyển hoặc giết mổ lợn bệnh, nghi mắc bệnh.

Ngày 02/5/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 779/QĐ-TTg về việc ban hành Kế hoạch quốc gia phòng, chống các bệnh Cúm gia cầm, Lở mồm long móng và Dịch tả lợn Châu Phi giai đoạn 2026–2030. Kế hoạch xác định rõ yêu cầu nâng cao năng lực giám sát, cảnh báo sớm, phát hiện và xử lý dịch bệnh; đẩy mạnh thực hành an toàn sinh học, kiểm dịch, kiểm soát giết mổ và xây dựng cơ sở, vùng an toàn dịch bệnh.

Đối với bệnh Dịch tả lợn Châu Phi, mục tiêu của Kế hoạch là chủ động giám sát, phát hiện sớm, cảnh báo và ứng phó kịp thời với các ổ dịch; phấn đấu giảm tối thiểu 30% số ổ dịch và số lợn buộc phải tiêu hủy so với mức trung bình giai đoạn 2020–2025. Đây là cơ sở quan trọng để các địa phương tăng cường các giải pháp phòng bệnh từ sớm, từ xa, hạn chế thấp nhất thiệt hại cho người chăn nuôi.

Dịch tả lợn Châu Phi chưa được kiểm soát triệt để và vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây thiệt hại cho các hộ chăn nuôi, nhất là tại những nơi chăn nuôi nhỏ lẻ, điều kiện vệ sinh và kiểm soát dịch bệnh còn hạn chế. Vì vậy, chủ động phòng bệnh ngay tại hộ gia đình là yếu tố quan trọng để hạn chế mầm bệnh xâm nhập và lây lan. Người chăn nuôi cần thường xuyên vệ sinh chuồng trại, thu gom và xử lý chất thải đúng quy định; định kỳ tiêu độc, khử trùng chuồng nuôi, dụng cụ chăn nuôi và khu vực xung quanh. Hạn chế người không có nhiệm vụ ra vào khu vực chăn nuôi; kiểm soát phương tiện, dụng cụ và các nguồn có khả năng mang mầm bệnh vào chuồng nuôi.

Khi nhập đàn mới, cần lựa chọn con giống có nguồn gốc rõ ràng, bảo đảm an toàn dịch bệnh và thực hiện cách ly, theo dõi trước khi nhập đàn. Thức ăn, nước uống phải bảo đảm an toàn; không sử dụng nguồn thức ăn, nước uống không rõ nguồn gốc hoặc có nguy cơ nhiễm mầm bệnh. Theo khuyến cáo về an toàn sinh học trong chăn nuôi lợn, việc kiểm soát người, động vật ra vào khu vực nuôi, bố trí khu vực cách ly, vệ sinh, tiêu độc khử trùng và quản lý chất thải là những biện pháp quan trọng để hạn chế nguy cơ dịch bệnh xâm nhập.

Người chăn nuôi cần chủ động kiểm tra đàn lợn hằng ngày, nhất là khi thời tiết, môi trường có những diễn biến bất lợi hoặc trên địa bàn xuất hiện nguy cơ dịch bệnh. Khi phát hiện lợn có biểu hiện bất thường như sốt, bỏ ăn, yếu, chết đột ngột hoặc nhiều con mắc bệnh trong thời gian ngắn, người dân cần báo ngay cho chính quyền địa phương hoặc cơ quan chuyên môn thú y để được kiểm tra, hướng dẫn xử lý. Việc phát hiện và khai báo sớm có ý nghĩa quan trọng trong khoanh vùng, xử lý ổ dịch, hạn chế mầm bệnh phát tán sang các hộ chăn nuôi khác.

Một trong những yêu cầu quan trọng trong phòng, chống Dịch tả lợn Châu Phi là không giấu dịch, không bán chạy, không vận chuyển và không giết mổ lợn bệnh, nghi mắc bệnh. Khi đàn lợn có dấu hiệu nghi mắc bệnh, người dân tuyệt đối không tự ý đưa lợn ra khỏi khu vực chăn nuôi để bán hoặc chuyển sang nơi khác. Không vứt xác lợn chết ra môi trường, không tự ý xử lý đàn lợn nghi mắc bệnh khi chưa có hướng dẫn của cơ quan chuyên môn. Hành vi bán chạy lợn bệnh không chỉ làm gia tăng thiệt hại cho chính người chăn nuôi mà còn tiềm ẩn nguy cơ phát tán mầm bệnh trên diện rộng, gây ảnh hưởng đến các hộ chăn nuôi khác và công tác kiểm soát dịch bệnh.

Theo định hướng của Quyết định số 779/QĐ-TTg, công tác phòng, chống dịch bệnh động vật cần chuyển mạnh sang chủ động giám sát, phòng bệnh, phát hiện sớm và ứng phó kịp thời, gắn với nâng cao thực hành an toàn sinh học và phát triển chăn nuôi bền vững. Đối với mỗi hộ chăn nuôi, phòng bệnh bắt đầu từ những việc cụ thể: giữ chuồng trại sạch sẽ; tiêu độc, khử trùng thường xuyên; kiểm soát con giống, thức ăn, nước uống; hạn chế người và phương tiện ra vào khu vực chăn nuôi; theo dõi đàn lợn hằng ngày và khai báo ngay khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

Sự chủ động, trung thực và trách nhiệm của mỗi hộ chăn nuôi sẽ góp phần tạo "lá chắn" bảo vệ đàn vật nuôi, hạn chế thiệt hại kinh tế và cùng địa phương thực hiện hiệu quả mục tiêu phòng, chống Dịch tả lợn Châu Phi giai đoạn 2026–2030.