NÂNG CAO NĂNG SUẤT, TẠO ĐỘNG LỰC MỚI CHO TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ ĐỒNG NAI

Trong giai đoạn 2026-2030, thành phố Đồng Nai xác định nâng cao đóng góp của Năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế là một nhiệm vụ quan trọng, góp phần chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chất lượng nguồn nhân lực làm những động lực then chốt cho phát triển nhanh, bền vững.

Trong bối cảnh thành phố Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, yêu cầu duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững đang đặt ra những yêu cầu mới đối với mô hình tăng trưởng. Theo Kế hoạch nâng cao đóng góp của Năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế trên địa bàn thành phố Đồng Nai giai đoạn 2026-2030, những động lực tăng trưởng truyền thống dựa nhiều vào vốn đầu tư, khai thác tài nguyên và lao động giá rẻ đang dần giảm hiệu quả, trong khi kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và công nghiệp công nghệ cao ngày càng trở thành xu hướng phát triển tất yếu.

Từ yêu cầu thực tiễn đó, nâng cao năng suất trở thành một trong những giải pháp quan trọng để tạo ra dư địa tăng trưởng mới. TFP phản ánh hiệu quả sử dụng tổng hợp các nguồn lực sản xuất thông qua đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, cải tiến quản trị, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Nói cách khác, thay vì chỉ tăng trưởng bằng cách đầu tư thêm vốn, sử dụng thêm lao động hay khai thác thêm tài nguyên, nền kinh tế cần hướng đến việc tạo ra nhiều giá trị hơn từ chính những nguồn lực đang có. Đây chính là ý nghĩa cốt lõi của việc nâng cao đóng góp TFP và cũng là yêu cầu quan trọng trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng của thành phố trong giai đoạn mới.

Trên cơ sở đó, UBND thành phố Đồng Nai đặt mục tiêu nâng cao đóng góp của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chất lượng nguồn nhân lực vào tăng trưởng kinh tế; từng bước chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đồng thời gia tăng tỷ trọng đóng góp của TFP vào tăng trưởng GRDP. Mục tiêu cao hơn là xây dựng Đồng Nai trở thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao, logistics, dịch vụ hiện đại và đổi mới sáng tạo của vùng Đông Nam Bộ. Đến năm 2030, tỷ trọng đóng góp của TFP vào tăng trưởng GRDP phấn đấu đạt tối thiểu 55%; trên 50% doanh nghiệp sản xuất công nghiệp áp dụng các hệ thống quản lý tiên tiến, công cụ cải tiến năng suất, chất lượng; ít nhất 200 doanh nghiệp được hỗ trợ áp dụng các giải pháp nâng cao năng suất, chất lượng, chuyển đổi số và đổi mới công nghệ. Thành phố cũng đặt mục tiêu đào tạo, bồi dưỡng kiến thức về năng suất, chất lượng ít nhất 300 lượt người/năm; tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ đạt trên 30% và hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số có sự kết nối giữa Nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp.

Để biến những mục tiêu đó thành kết quả cụ thể, trọng tâm trước hết được đặt vào phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Thành phố sẽ tập trung nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao các công nghệ tiên tiến, công nghệ số, công nghệ xanh vào các ngành, lĩnh vực kinh tế; hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, tự động hóa, sản xuất thông minh và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật, dữ liệu lớn trong sản xuất, kinh doanh. Cùng với đó là hỗ trợ doanh nghiệp hình thành quỹ phát triển khoa học và công nghệ, trung tâm nghiên cứu và phát triển, trung tâm đổi mới sáng tạo; phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và từng bước hình thành các hạ tầng phục vụ kinh tế số, trong đó có Khu công nghệ số tập trung, Trung tâm AI & Robotics, Trung tâm dữ liệu và hạ tầng số dùng chung.

Khoa học, công nghệ và chuyển đổi số chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được đưa vào hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống. Vì vậy, nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp được xác định là một mắt xích quan trọng trong toàn bộ Kế hoạch. Thành phố sẽ hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng các hệ thống quản lý tiên tiến, các công cụ cải tiến năng suất, chất lượng; xây dựng, bảo hộ và phát triển tài sản trí tuệ, thương hiệu sản phẩm; đồng thời đẩy mạnh tư vấn, đào tạo, phổ biến kiến thức về năng suất và nhân rộng những mô hình sản xuất thông minh, sản xuất xanh, chuyển đổi số có hiệu quả. Theo các nhiệm vụ trọng tâm, thành phố phấn đấu tổ chức đào tạo, bồi dưỡng kiến thức về năng suất, chất lượng cho ít nhất 300 lượt người mỗi năm và đến năm 2030 có trên 50% doanh nghiệp sản xuất áp dụng các hệ thống quản lý tiên tiến. 

Đi cùng với công nghệ và doanh nghiệp là yếu tố con người. Trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nguồn nhân lực có kỹ năng, trình độ và khả năng thích ứng với công nghệ mới sẽ quyết định hiệu quả của các khoản đầu tư cho khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Bởi vậy, thành phố sẽ chú trọng nâng cao chất lượng đào tạo, tập trung phát triển kỹ năng số, kỹ năng công nghệ và kỹ năng quản trị hiện đại cho người lao động; tăng cường liên kết giữa cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và doanh nghiệp; đồng thời xây dựng chính sách thu hút, sử dụng hiệu quả chuyên gia, nhà khoa học và nhân lực chất lượng cao. Trong giai đoạn 2026-2030, thành phố đặt mục tiêu đào tạo kỹ năng số và kỹ năng công nghệ cho khoảng 30.000 người lao động, đồng thời thu hút ít nhất 30 chuyên gia, nhà khoa học và nhân lực chất lượng cao. 

Từ việc nâng cao năng suất của từng doanh nghiệp, thành phố hướng đến một bước chuyển lớn hơn là chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo chiều sâu. Theo đó, các ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, chế biến, chế tạo tiên tiến được ưu tiên phát triển; đồng thời đẩy mạnh logistics, dịch vụ hiện đại, thương mại điện tử và kinh tế số. Trong nông nghiệp, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số được tăng cường ứng dụng để phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp thông minh; song song đó là thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và các mô hình sản xuất bền vững nhằm nâng cao giá trị gia tăng và hàm lượng công nghệ trong sản phẩm.

Định hướng này được cụ thể hóa bằng nhiều chỉ tiêu đến năm 2030. Thành phố phấn đấu tỷ trọng giá trị sản phẩm công nghệ cao đạt 50%; kinh tế số đạt 30% GRDP; diện tích sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tăng bình quân 5% mỗi năm; thu hút các dự án công nghệ cao, công nghệ chiến lược với tổng vốn đầu tư ít nhất 500 triệu USD và phấn đấu có tối thiểu 2 khu công nghiệp được chứng nhận khu công nghiệp sinh thái. Đây không chỉ là những mục tiêu về kinh tế mà còn thể hiện định hướng phát triển theo hướng hiện đại, xanh, sử dụng hiệu quả tài nguyên và nâng cao giá trị của mỗi đơn vị sản phẩm. 

Muốn doanh nghiệp phát triển, người dân nâng cao năng suất và các nguồn lực được sử dụng hiệu quả, môi trường đầu tư, kinh doanh và chất lượng quản trị nhà nước cũng phải được đổi mới tương ứng. Vì vậy, Kế hoạch gắn nâng cao TFP với tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, xây dựng chính quyền số, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận các chính sách hỗ trợ đổi mới công nghệ và chuyển đổi số. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 có 95% hồ sơ được thực hiện trực tuyến, qua đó góp phần giảm thời gian, chi phí và nâng cao hiệu quả tương tác giữa chính quyền với người dân, doanh nghiệp. 

Đặc biệt, tinh thần của Kế hoạch không dừng ở cấp thành phố mà được triển khai đến từng xã, phường. UBND các xã, phường có trách nhiệm đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến các chính sách về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đề xuất các nhiệm vụ khoa học, công nghệ phù hợp với địa bàn; hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ sản xuất, kinh doanh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và nâng cao năng suất. Đồng thời, địa phương có trách nhiệm theo dõi, giám sát hiệu quả cung ứng các dịch vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, qua đó đưa các chủ trương, chính sách đến gần hơn với người dân và cơ sở sản xuất.

Điều đó cũng cho thấy nâng cao TFP không phải là vấn đề xa vời hay chỉ dành cho những doanh nghiệp công nghệ lớn. Với một cơ sở sản xuất, đó có thể là việc cải tiến quy trình để giảm hao phí nguyên liệu; ứng dụng máy móc để giảm thời gian và chi phí; sử dụng phần mềm để quản lý hàng hóa, khách hàng; xây dựng thương hiệu và bảo hộ sản phẩm. Với nông hộ, đó có thể là ứng dụng công nghệ vào sản xuất, sử dụng hiệu quả vật tư, nâng cao chất lượng sản phẩm và từng bước chuyển sang các mô hình sản xuất thông minh, xanh, bền vững. Với người lao động, đó là quá trình chủ động học tập, nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng số để thích ứng với yêu cầu mới của thị trường lao động.

Một nội dung quan trọng khác là đo lường và đánh giá đúng năng suất để có giải pháp phù hợp. Kế hoạch yêu cầu xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ theo dõi, đánh giá năng suất lao động và TFP; hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu thống kê; tổ chức điều tra, khảo sát định kỳ về đổi mới công nghệ, đổi mới sáng tạo và năng suất doanh nghiệp; định kỳ đánh giá, công bố kết quả đóng góp của TFP vào tăng trưởng kinh tế để kịp thời điều chỉnh các giải pháp trong quá trình thực hiện. Theo phụ lục Kế hoạch, bộ cơ sở dữ liệu và hệ thống chỉ tiêu TFP dự kiến được vận hành trong giai đoạn 2026-2027, báo cáo đánh giá TFP được công bố vào năm 2027 và năm 2030. 

Có thể thấy, Kế hoạch nâng cao đóng góp của TFP vào tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2026-2030 không chỉ đặt ra một mục tiêu về tỷ lệ đóng góp vào GRDP, mà quan trọng hơn là tạo ra một cách tiếp cận mới đối với tăng trưởng: tăng trưởng phải dựa trên năng suất, hiệu quả, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chất lượng con người. Khi doanh nghiệp đổi mới công nghệ, người lao động nâng cao kỹ năng, nông nghiệp ứng dụng công nghệ, dịch vụ được số hóa, thủ tục hành chính được cải cách và các nguồn lực được sử dụng hiệu quả hơn, những kết quả đó sẽ cộng hưởng để tạo nên năng lực cạnh tranh mới cho toàn thành phố.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân có ý nghĩa quyết định. Mỗi sáng kiến cải tiến, mỗi ứng dụng công nghệ mới, mỗi mô hình sản xuất hiệu quả và mỗi bước tiến trong chuyển đổi số đều có thể trở thành một phần của quá trình nâng cao năng suất. Từ những thay đổi trong từng cơ quan, doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ sản xuất đến những chuyển biến trên quy mô toàn thành phố, TFP sẽ trở thành một trong những động lực quan trọng giúp Đồng Nai tăng trưởng nhanh hơn, sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn và phát triển bền vững hơn, tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu xây dựng thành phố hiện đại, năng động và có sức cạnh tranh cao trong giai đoạn 2026-2030.